ساخت این مجتمع از پنجم شهریور سال ۱۳۹۹ آغاز شده، طرحی بزرگ که در زمینی به مساحت ۱۱ هکتار شکل گرفت و برای آن ۲۷ فاز پیش‌‌بینی شد. حالا به گفته قاسم موسوی سرمایه‌گذار و مدیر این مجتمع پرورش ماهیان خاویاری، پنج سال پس از آغاز عملیات اجرایی، ۱۷ فاز ساخته شده و پنج فاز نیز در حال بهره‌برداری است، اما تکمیل همه این ظرفیت همچنان در گرو تامین اعتبار است.

 

موسوی می‌گوید: هدف اصلی این مجموعه، ایجاد یک مرکز پیشرفته برای پرورش ماهیان خاویاری است، مجموعه‌ای که حدود ۹۰ درصد تمرکز آن بر پرورش فیل ‌ماهی قرار دارد و در کنار آن گونه‌هایی مانند تاس‌‌ماهی روسی نیز پرورش داده می‌شوند.

 

از گفته‌ها پیداست که رسیدن از یک طرح روی کاغذ به یک مجتمع کامل و فعال، ساده نبوده است. این مجتمع با سرمایه اولیه بالغ بر 600 میلیارد تومان کلید خورده او اکنون برای تکمیل آن با وجود تورم به دست کم ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیارد تومان نیاز است.

 

رئیس اداره شیلات قائم‌‌شهر و سیمرغ در استان مازندران با اشاره به وضعیت این پروژه اظهار می‌دارد: مشکل اصلی این مجتمع پرورش ماهیان خاویاری، کمبود اعتبار برای تکمیل آن است.

 

به گفته صفی‌الله عسکری‌فر، اعتبارات دولتی به ‌صورت قطره‌چکانی اختصاص پیدا می‌کند و همین موضوع سرعت اجرای پروژه را کاهش داده است.

 

وی اذعان می‌دارد: طبق قانون برای این مجتمع یک همت اعتبار بانکی در نظر گرفته شده، اما تاکنون حتی یک ریال از این تسهیلات پرداخت نشده است و این در حالی است که سرمایه‌گذار، بخش قابل توجهی از مسیر را طی کرده و بخشی از فازهای مجتمع نیز به مرحله بهره‌برداری رسیده‌اند.

 

سرمایه‌گذار و مدیر مجتمع فوق پیشرفته پرورش ماهیان خاویاری در خاورمیانه در شهر سیمرغ مازندران نیز مهمترین نیاز امروز این مجموعه را حمایت مالی و دسترسی به تسهیلات ارزان‌‌قیمت برای تکمیل فازهای باقی ‌مانده می‌داند.

 

وی می‌افزاید: حمایت مالی می‌تواند ظرفیت‌های ایجادشده را به تولید کامل برساند.

 

وقتی ماهی هم در صف خوراک می‌ماند

 

مشکلات تولید تنها به تامین اعتبار برای ساخت و تکمیل مجتمع‌ها محدود نمی‌شود. پرورش‌دهندگان ماهیان خاویاری در مازندران با چالش دیگری نیز دست ‌وپنجه نرم می کنند از جمله چالش تامین خوراک.

 

عسکری‌‌فر می‌گوید گرانی و کمبود خوراک آبزیان، فشار زیادی بر تولیدکنندگان وارد کرده است و برخی پرورش ‌دهندگان برای تهیه خوراک مورد نیاز خود باید یک تا دو ماه در صف انتظار بمانند.

 

وی می‌افزاید: این مشکل در استانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که حدود ۱۷۰ تا ۱۸۰ مزرعه پرورش ماهیان خاویاری در آن فعال است.

 

عسکری‌فر ادامه می‌دهد: اگرچه کارخانه‌های تولید خوراک آبزیان خوبی در کشور وجود دارند، اما افزایش قیمت خوراک و نهاده‌ها، هزینه تولید را برای پرورش‌ دهندگان بالا برده و ادامه فعالیت را دشوارتر کرده است.

 

یک فرصت سرمایه‌گذاری که از دست رفت

 

داستان بزرگترین مجتمع فوق پیشرفته پرورش ماهیان خاویاری با آب شیرین در شهر سیمرغ مازندران تنها روایت کمبود اعتبار نیست، بلکه روایت فرصت‌هایی است که در مسیر تکمیل پروژه به دست آمده و از دست رفته است.

 

موسوی در این باره می‌گوید: حدود سه سال پیش یکی از بانک‌های کشور پیشنهاد مشارکت و سرمایه‌گذاری برای تکمیل این مجتمع را با الگوی ۴۰ به ۶۰ درصد مطرح کرد، اما این پیشنهاد پذیرفته نشد و در نهایت فرصت سرمایه‌گذاری از دست رفت.

 

از وی درباره تمایل سرمایه‌گذاران خارجی برای تکمیل این مجتمع می‌پرسم، پاسخ می‌دهد: سرمایه‌گذارانی از امارات و ابوظبی پیشنهاد مشارکت دادند، اما می‌خواستند تولیدات ما با برند آنان به بازارهای جهانی برسد که نپذیرفتم.

 

به جز موضع تسهیلات، این کارآفرین و پرورش دهنده ماهیان خاویاری از پیچ و خم اداری در پیشبرد کارها می‌گوید. وی معتقد است که بروکراسی اداری همچنان از مهمترین موانع پیش روی این مجتمع پرورشی است.

 

خاویار فرصتی که نباید پشت در بماند

 

ماهی خاویاری فقط یک محصول کشاورزی یا آبزی‌پروری نیست، بلکه محصولی با ارزش اقتصادی بالا و ظرفیت قابل توجه برای ایجاد اشتغال و ارزآوری است. به همین دلیل، هر فازی که در چنین مجموعه‌ای ساخته می‌شود، فقط چند ساختمان و استخر نیست و در واقع بخشی از یک زنجیره تولید و سرمایه‌گذاری است که می‌تواند سال‌ها به اقتصاد منطقه کمک کند.

 

پرورش ماهیان خاویاری با کمترین مصرف آب شیرین

 

در روزگاری که کم‌آبی به یکی از جدی‌ترین چالش‌های کشور تبدیل شده، پیدا کردن راه‌هایی برای تولید بیشتر با مصرف کمتر آب، ضرورتی است که آینده بسیاری از فعالیت‌های کشاورزی و آبزی‌‌پروری به آن گره خورده است.

 

مجتمع فوق‌پیشرفته پرورش ماهیان خاویاری در شهر سیمرغ استان مازندران با برداشت تنها ۱۰ لیتر آب شیرین در ثانیه از  چاه، ظرفیت تولید سالانه ۳۰۰ تن گوشت ماهیان خاویاری و ۱۰ تن خاویار پرورشی را دارد که در کشور بی‌نظیر است.

 

مدیرکل شیلات استان مازندران در جریان بازدید از این مجتمع، آن را یکی از مجموعه‌های شاخص و کم‌ نظیر حوزه آبزی‌پروری می‌داند و می‌گوید: استفاده از فناوری‌های نوین و مدیریت منابع آب در این مجموعه، ظرفیت آن را برای تبدیل شدن به یک الگوی ملی افزایش داده است.

 

نیما حسین‌زاده با اشاره به شرایط آبی کشور تاکید می‌کند که توسعه آبزی‌‌پروری در سال‌های پیش رو باید با نگاه جدی‌تری به بهره‌وری از منابع آب همراه باشد و تجربه این مجتمع نشان می‌دهد می‌توان با میزان محدودی آب، تولید قابل توجهی را رقم زد.

 

وی توضیح می‌دهد: یکی از ویژگی‌های قابل توجه این مجتمع، دانش و زیرساخت آن در زمینه تصفیه و بازچرخانی آب است.

 

مدیرکل شیلات استان مازندران می‌افزاید: با توجه به تصفیه آب در این مجتمع، این امکان به وجود آمده که با همین 10 لیتر آب شیرین در ثانیه از چاه، هم پرورش گوشت ماهیان خاویاری، هم تولید خاویار و هم با افزایش کیفیت آب می‌توانند مجوز تکثیر یک میلیون قطعه ماهیان خاویاری را دریافت کنند و آماده کار شوند.

 

وی معتقد است چنین ظرفیتی، به ‌ویژه در شرایطی که کشور با محدودیت منابع آبی روبه ‌رو است، می‌تواند تجربه‌ای قابل استفاده برای دیگر مناطق کشور باشد.

 

به گفته حسین‌زاده، سرمایه‌گذار این مجتمع پرورشی ماهیان خاویاری تاکنون بیش از ۶۰۰ میلیارد تومان از منابع شخصی خود را برای اجرای این پروژه هزینه کرده است. با این حال، برای تکمیل طرح و رسیدن به ظرفیت کامل، حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیارد تومان منابع مالی و تسهیلات دیگر مورد نیاز  دارد.

 

وی می‌افزاید: بخش سخت‌افزاری پروژه تا حد زیادی آماده شده و اکنون تکمیل برخی تجهیزات و تامین سرمایه در گردش، از نیازهای اصلی مجتمع به شمار می‌رود.

 

مدیرکل شیلات استان مازندران اذعان می‌دارد: سازمان شیلات ایران حمایت از این پروژه را در دستور کار قرار داده است و موضوع تامین منابع مالی و رفع موانع آن با مسئولان ذی‌ ربط، وزارتخانه، بانک کشاورزی و سایر بانک‌های عامل در حال پیگیری است.

 

وی می‌افزاید: در حال حاضر حدود ۱۰۰ تن ظرفیت تولید در این مجتمع ایجاد شده و با تکمیل تجهیزات، تامین منابع مالی و فعال شدن دیگر بخش‌ها، امکان افزایش تولید وجود خواهد داشت.

 

حسین‌زاده بر این باور است که اگر این پروژه به‌ طور کامل تکمیل و وارد مدار تولید شود، می‌تواند تنها یک مجتمع تولیدی نباشد بلکه به یک پایلوت و الگوی قابل توسعه برای آبزی ‌پروری در نقاط مختلف کشور تبدیل شود.

 

فرحناز هاشمی- پایگاه اطلاع رسانی وزارت جهادکشاورزی